LADA (Tip 1.5 Diyabet): Belirtileri ve Tanısı

LADA, erişkinlerde yavaş gelişen otoimmün diyabettir ve sıklıkla tip 2 sanılır. Belirtilerini, tanı testlerini ve tip 1 ile tip 2'den farkını öğrenin.

Diyabet çoğu zaman ya tip 1 ya da tip 2 olarak düşünülür. Ancak arada kalan bir form vardır: LADA (Latent Autoimmune Diabetes in Adults), yani erişkinlerde gizli otoimmün diyabet. Sıklıkla tip 1.5 diyabet olarak da anılan LADA, erişkinlerde yavaş gelişen otoimmün bir diyabet türüdür ve sık sık yanlışlıkla tip 2 diyabet tanısı alır.

LADA Nedir?

LADA'da, tıpkı tip 1 diyabette olduğu gibi, bağışıklık sistemi pankreastaki insülin üreten beta hücrelerine saldırır. Ancak bu süreç tip 1'e göre çok daha yavaş ilerler. Bu yüzden LADA genellikle 30 yaş üstü erişkinlerde ortaya çıkar ve tanı sırasında kişi bir süre insülinsiz idare edebilir. Zamanla insülin üretimi tükenir ve insülin tedavisi kaçınılmaz hâle gelir.

Neden Sık Yanlış Tanı Alır?

LADA erişkinlerde başladığı ve başlangıçta insülin gerektirmediği için sıklıkla tip 2 diyabet zannedilir. Oysa LADA'lı kişilerin çoğu klasik tip 2 profiline uymaz: genellikle daha zayıftırlar, belirgin insülin direnci ve metabolik sendrom bulguları yoktur. Ağızdan alınan bazı şeker düşürücü ilaçlara beklenenden hızlı yanıtsızlık, LADA'yı akla getirmelidir.

Belirtiler

• Aşırı susama ve sık idrara çıkma.
• Açıklanamayan kilo kaybı (tip 2'nin aksine).
• Yorgunluk ve bulanık görme.
• Başlangıçta ilaçlarla kontrol edilirken giderek yükselen kan şekeri.
• Genellikle 30 yaş üstünde ortaya çıkış ve zayıf ya da normal kilo.

Tanı Nasıl Konur?

LADA tanısı iki temel testle desteklenir. Birincisi, otoimmün sürecin göstergesi olan antikorlardır; en önemlisi GAD antikoru (anti-GAD), ayrıca IA-2 ve ZnT8 antikorları bakılabilir. İkincisi, pankreasın ne kadar insülin ürettiğini gösteren C-peptid düzeyidir. LADA'da GAD antikoru pozitif, C-peptid ise başlangıçta düşük-normal iken zamanla azalır. Bu testler kesin ayrımı hekimin yapmasını sağlar.

Tip 1 ve Tip 2'den Farkı

• Tip 1: Genellikle çocuk ve gençlerde, hızlı başlar, kısa sürede insülin gerektirir.
• LADA: Erişkinlerde, yavaş başlar, aylar-yıllar içinde insülin gerektirir, antikorlar pozitiftir.
• Tip 2: İnsülin direnci temellidir, sıklıkla fazla kiloyla birliktedir, antikorlar negatiftir.

Tedavi Yaklaşımı

LADA'da amaç, kalan beta hücre işlevini korumak ve kan şekerini iyi tutmaktır. Beta hücreler tükendikçe insülin tedavisine erken geçiş sık önerilir. Sülfonilüre grubu ilaçların beta hücreleri fazla zorlayabileceği düşünüldüğünden dikkatli kullanılır. Tedavi tamamen bireyseldir ve mutlaka bir endokrinoloji uzmanı tarafından planlanmalıdır. Doğru tanı, gereksiz gecikmeleri önler.

← Tüm makalelere dön