เหล้า เบียร์ กับเบาหวาน: สิ่งที่ต้องรู้ก่อนดื่ม

คนเป็นเบาหวานดื่มเหล้าเบียร์ได้ไหม แอลกอฮอล์ทำให้น้ำตาลต่ำได้หลายชั่วโมงหลังดื่มและตอนกลางคืน ดื่มได้แค่ไหน ต้องกินอะไรร่วม และใครควรงดดื่ม อ่านก่อนเข้าวงเหล้า

คนเป็นเบาหวานบางคนดื่มแอลกอฮอล์ได้ในปริมาณน้อย ถ้าน้ำตาลคุมได้ดีและแพทย์เห็นด้วย แต่ต้องรู้ว่าแอลกอฮอล์ทำให้ตับปล่อยน้ำตาลออกสู่เลือดได้น้อยลง น้ำตาลจึงอาจต่ำลงได้หลายชั่วโมงหลังดื่ม รวมถึงตอนนอนหลับ โดยเฉพาะผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยากลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย ส่วนเบียร์และเหล้าผสมน้ำหวานอาจทำให้น้ำตาลขึ้นก่อน กฎสำคัญคือห้ามดื่มตอนท้องว่าง กินอาหารร่วมด้วย วัดน้ำตาลก่อนนอน และพกน้ำตาลติดตัวเสมอ

แอลกอฮอล์ทำอะไรกับน้ำตาลในเลือด

ระหว่างที่ไม่ได้กินอาหาร ตับจะค่อย ๆ ปล่อยน้ำตาลออกมาพยุงไม่ให้น้ำตาลในเลือดต่ำเกินไป เมื่อดื่มแอลกอฮอล์ ตับต้องเร่งกำจัดแอลกอฮอล์ออกจากร่างกายก่อน การปล่อยน้ำตาลจึงลดลง แม้จะไม่ได้หยุดไปเลยก็ตาม ถ้ามีอินซูลินหรือยาที่กระตุ้นการหลั่งอินซูลินออกฤทธิ์อยู่ในร่างกายพร้อมกัน น้ำตาลก็อาจตกลงต่ำกว่า 70 mg/dL (3.9 mmol/L) ได้

สิ่งที่ทำให้อันตรายคือจังหวะเวลา น้ำตาลต่ำจากแอลกอฮอล์ไม่ได้เกิดเฉพาะตอนนั่งดื่ม แต่เกิดได้หลายชั่วโมงหลังจากนั้น และบางครั้งต่อเนื่องไปถึงเช้าวันรุ่งขึ้น ยิ่งดื่มมาก ดื่มตอนท้องว่าง หรือเดินเที่ยวงานมาทั้งวัน ความเสี่ยงก็ยิ่งสูง

• ผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยากลุ่มซัลโฟนิลยูเรีย เช่น ไกลเบนคลาไมด์ ไกลพิไซด์ หรือกลิคลาไซด์ เสี่ยงน้ำตาลต่ำมากที่สุด
• เบียร์ ไวน์หวาน และเหล้าที่ผสมน้ำอัดลม น้ำหวาน หรือเครื่องดื่มชูกำลัง มีน้ำตาลหรือแป้ง จึงอาจทำให้น้ำตาลขึ้นก่อน แล้วค่อยลดลงในอีกหลายชั่วโมงต่อมา

ดื่มได้แค่ไหน

สมาคมโรคเบาหวานแห่งสหรัฐอเมริกา (American Diabetes Association) แนะนำว่า ถ้าจะดื่ม ผู้หญิงไม่ควรเกินวันละ 1 ดื่มมาตรฐาน และผู้ชายไม่ควรเกินวันละ 2 ดื่มมาตรฐาน และไม่ได้หมายความว่าเก็บโควตาไว้ดื่มรวดเดียวในวันหยุดได้ ผู้ที่ไม่ได้ดื่มอยู่แล้วไม่จำเป็นต้องเริ่ม

ปริมาณหนึ่งดื่มมาตรฐานของเครื่องดื่มแต่ละชนิดต่างกันตามดีกรี เบียร์ขวดใหญ่หรือเหล้าที่รินไม่ตวงมักเกินหนึ่งดื่มมาตรฐาน ก่อนดื่มควรถามแพทย์หรือเภสัชกรว่ายาที่ใช้อยู่ดื่มร่วมได้หรือไม่ และปริมาณเท่าไรที่ปลอดภัยสำหรับคุณ

วงเหล้า กับแกล้ม และงานเทศกาลแบบไทย

วงเหล้าในงานบวช งานแต่ง หรือช่วงสงกรานต์และปีใหม่ มักนั่งดื่มกันยาวหลายชั่วโมง เติมแก้วกันไม่หยุด และกินข้าวไม่เป็นเวลา จึงกะปริมาณได้ยากและเสี่ยงน้ำตาลต่ำตอนดึก

• เบียร์: ดื่มง่ายจนเผลอหมดหลายขวด ใช้แก้วเล็กและดื่มน้ำเปล่าสลับ
• วิสกี้หรือเหล้าสี: ผสมโซดาหรือน้ำเปล่าแทนน้ำอัดลมหรือน้ำหวาน และไม่ชงเข้ม
• สุราขาว: ดีกรีสูง ปริมาณน้อยก็มีแอลกอฮอล์มาก
• ไวน์: ไวน์หวานและไวน์ผลไม้มีน้ำตาลมากกว่าไวน์แห้ง
• กับแกล้ม: หมูทอด ไก่ทอด และแคบหมูมีไขมันและเกลือสูง เลือกยำ ต้มยำ ปลานึ่ง หรือผักสดแทนบางส่วน

กฎปฏิบัติก่อน ระหว่าง และหลังดื่ม

• ห้ามดื่มตอนท้องว่าง กินมื้อที่มีข้าวหรือแป้งตามปริมาณปกติก่อนหรือระหว่างดื่ม
• อย่าดื่มแทนมื้ออาหาร และไม่ควรงดข้าวเพื่อชดเชยพลังงานจากแอลกอฮอล์
• วัดน้ำตาลก่อนเริ่มดื่ม และวัดอีกครั้งก่อนเข้านอน ถ้าต่ำกว่า 70 mg/dL (3.9 mmol/L) ให้แก้ด้วยกฎ 15-15 ก่อน ถ้าใกล้ต่ำ ให้กินของว่างที่มีแป้งก่อนนอน
• พกลูกอม น้ำหวาน หรือเม็ดกลูโคสติดตัวเสมอ
• บอกเพื่อนในวงว่าคุณเป็นเบาหวาน และอาการน้ำตาลต่ำอย่างสับสน พูดไม่ชัด เดินเซ หรือง่วงซึม ดูคล้ายคนเมามาก
• ถ้าใช้อินซูลินหรือยาซัลโฟนิลยูเรีย ถามแพทย์ล่วงหน้าว่าวันที่ดื่มต้องปรับยาอย่างไร อย่าปรับเอง
• วัดน้ำตาลตอนเช้า และกินอาหารเช้าตามปกติ
• เมาไม่ขับ ทั้งเพราะแอลกอฮอล์และเพราะน้ำตาลต่ำทำให้ตัดสินใจช้าลง

ถ้าน้ำตาลต่ำและยังรู้สึกตัว ให้แก้ตามกฎ 15-15 ดูวิธีได้ในอาการน้ำตาลต่ำและวิธีแก้ ถ้าหมดสติหรือกลืนไม่ได้ ห้ามป้อนอาหารหรือน้ำทางปาก ให้โทร 1669 ทันที ถ้าแพทย์สั่งยากลูคากอนไว้ ให้คนที่ได้รับการสอนใช้ระหว่างรอรถพยาบาล แม้ยาอาจได้ผลน้อยลงหลังดื่มแอลกอฮอล์ก็ยังควรใช้

ใครควรงดดื่มแอลกอฮอล์

ควรงดดื่มและปรึกษาแพทย์ถ้าคุณอยู่ในกลุ่มต่อไปนี้

• ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์
• ผู้ที่เคยเป็นหรือกำลังเป็นตับอ่อนอักเสบ
• ผู้ที่มีเส้นประสาทเสื่อมจากเบาหวาน เช่น ชาปลายเท้า
• ผู้ที่มีไตรกลีเซอไรด์สูง
• ผู้ที่เป็นโรคตับ
• ผู้ที่น้ำตาลต่ำบ่อย หรือเคยน้ำตาลต่ำโดยไม่มีอาการเตือน

หมายเหตุทางการแพทย์: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลและการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ ปริมาณแอลกอฮอล์ที่ปลอดภัยและการปรับยาเป็นเรื่องเฉพาะบุคคล โดยเฉพาะผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยาที่ทำให้น้ำตาลต่ำได้ ควรปรึกษาแพทย์ก่อนดื่มหรือปรับเปลี่ยนการรักษา

← กลับไปดูบทความทั้งหมด