อาการเบาหวานระยะแรก: สัญญาณที่ไม่ควรมองข้าม

อาการเบาหวานระยะแรกมีอะไรบ้าง ทำไมหลายคนไม่มีอาการเลย ใครเสี่ยงสูง ควรตรวจอะไรและเมื่อไร พร้อมค่าน้ำตาลที่ใช้วินิจฉัยเบาหวานและภาวะก่อนเบาหวาน

อาการเบาหวานระยะแรกที่พบบ่อยคือ ปัสสาวะบ่อย กระหายน้ำมาก หิวบ่อย น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ อ่อนเพลีย ตาพร่ามัว และแผลหายช้า แต่เบาหวานชนิดที่ 2 ในระยะแรกมักไม่มีอาการเลย หลายคนรู้ตัวครั้งแรกจากการตรวจสุขภาพประจำปี วิธีที่แน่นอนที่สุดจึงไม่ใช่การรออาการ แต่เป็นการตรวจน้ำตาลในเลือดเมื่อมีความเสี่ยง

อาการคลาสสิกของน้ำตาลในเลือดสูง

เมื่อน้ำตาลในเลือดสูงเกินกว่าที่ไตจะเก็บกลับได้ น้ำตาลจะรั่วออกมาทางปัสสาวะและดึงน้ำออกไปด้วย ร่างกายจึงเสียน้ำและกระหายน้ำ ในขณะเดียวกัน เซลล์ไม่สามารถนำน้ำตาลไปใช้เป็นพลังงานได้ดี ร่างกายจึงรู้สึกหิวและอ่อนเพลียแม้จะกินมากขึ้น

• ปัสสาวะบ่อย โดยเฉพาะต้องตื่นมาปัสสาวะตอนกลางคืนหลายครั้ง
• กระหายน้ำมาก ปากแห้ง ดื่มน้ำเท่าไรก็ไม่หาย
• หิวบ่อยผิดปกติ
• น้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ
• อ่อนเพลีย ง่วงง่าย ไม่มีแรง

สัญญาณที่คนมักมองข้าม

• ตาพร่ามัว มองไม่ชัดเป็นช่วง ๆ
• แผลหายช้า หรือเป็นแผลแล้วติดเชื้อง่าย
• ติดเชื้อซ้ำ ๆ เช่น เชื้อราในช่องคลอด กระเพาะปัสสาวะอักเสบ หรือฝีที่ผิวหนัง
• คันตามผิวหนังหรือบริเวณอวัยวะเพศ
• ชาหรือแสบร้อนที่ปลายมือปลายเท้า
• ผิวหนังบริเวณคอ รักแร้ หรือข้อพับเป็นปื้นสีคล้ำ ซึ่งพบได้ในผู้ที่มีภาวะดื้ออินซูลิน

อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน การมีอาการข้อใดข้อหนึ่งไม่ได้แปลว่าเป็นเบาหวานแน่นอน แต่เป็นเหตุผลที่ดีพอที่จะไปตรวจเลือด

สิ่งที่ทำให้เบาหวานชนิดที่ 2 น่ากังวลคือ น้ำตาลที่สูงเล็กน้อยเป็นเวลานานหลายปีไม่ได้ทำให้รู้สึกป่วยชัดเจน แต่ค่อย ๆ ทำลายหลอดเลือดเล็กที่ตา ไต และเส้นประสาท บางคนไปพบแพทย์ครั้งแรกเพราะตามัวหรือชาปลายเท้า แล้วจึงพบว่าเป็นเบาหวานมานานแล้ว การตรวจเลือดเร็วจึงช่วยให้เริ่มดูแลก่อนเกิดความเสียหาย

เบาหวานชนิดที่ 1 กับชนิดที่ 2 แสดงอาการต่างกันอย่างไร

เบาหวานชนิดที่ 2 ซึ่งพบมากที่สุดในผู้ใหญ่ มักค่อย ๆ เป็นทีละน้อยเป็นปี อาการจึงเบาและคนมักคิดว่าเป็นเพราะอายุหรือทำงานหนัก ส่วนเบาหวานชนิดที่ 1 ซึ่งพบบ่อยในเด็กและคนอายุน้อย อาการมักเกิดเร็วภายในไม่กี่สัปดาห์ และอาจรุนแรงจนเกิดภาวะเลือดเป็นกรดจากคีโตน

ถ้ามีอาการกระหายน้ำและปัสสาวะมากร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน ปวดท้อง หายใจหอบลึก ลมหายใจมีกลิ่นคล้ายผลไม้ หรือซึมลง ต้องไปโรงพยาบาลทันทีหรือโทร 1669

ใครเสี่ยงสูงและควรตรวจ

• อายุ 35 ปีขึ้นไป
• น้ำหนักเกินหรือรอบเอวเกิน โดยเกณฑ์ที่ใช้กันในคนเอเชียคือ ผู้ชาย 90 ซม. ขึ้นไป ผู้หญิง 80 ซม. ขึ้นไป
• พ่อ แม่ หรือพี่น้องเป็นเบาหวาน
• มีความดันโลหิตสูงหรือไขมันในเลือดผิดปกติ
• เคยเป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์ หรือคลอดลูกน้ำหนักมาก
• ไม่ค่อยออกกำลังกาย และดื่มเครื่องดื่มหวานเป็นประจำ

ผู้ใหญ่ที่ใช้สิทธิบัตรทองสามารถรับการตรวจคัดกรองเบาหวานได้ที่หน่วยบริการประจำตามเกณฑ์ของ สปสช. ส่วนผู้ใช้ประกันสังคมหรือสวัสดิการข้าราชการก็มีสิทธิตรวจสุขภาพ ควรสอบถามความถี่และรายการตรวจกับหน่วยบริการของคุณ

ตรวจอะไร และค่าเท่าไรจึงเป็นเบาหวาน

• น้ำตาลขณะอดอาหาร 8 ชั่วโมง: ปกติ 70–99 mg/dL (3.9–5.5 mmol/L) ภาวะก่อนเบาหวาน 100–125 mg/dL (5.6–6.9 mmol/L) เบาหวาน 126 mg/dL (7.0 mmol/L) ขึ้นไป
• น้ำตาลสะสม A1C (HbA1c): ภาวะก่อนเบาหวาน 5.7–6.4% เบาหวาน 6.5% ขึ้นไป
• น้ำตาลเวลาใดก็ได้ 200 mg/dL (11.1 mmol/L) ขึ้นไป ร่วมกับอาการชัดเจน ถือว่าเป็นเบาหวาน
• การตรวจความทนต่อกลูโคส (ดื่มน้ำตาล 75 กรัม): ค่าที่ 2 ชั่วโมง 200 mg/dL (11.1 mmol/L) ขึ้นไป ถือว่าเป็นเบาหวาน
• ผลที่ผิดปกติโดยไม่มีอาการ ต้องยืนยันด้วยการตรวจซ้ำ ตามแนวทางของ American Diabetes Association และสมาคมโรคเบาหวานแห่งประเทศไทย

ถ้าผลตรวจอยู่ในช่วงภาวะก่อนเบาหวาน ไม่ต้องตกใจ นี่คือช่วงเวลาที่การลดน้ำหนัก การกินอาหารที่สมดุล และการออกกำลังกายสม่ำเสมอ สามารถช่วยชะลอหรือป้องกันไม่ให้เป็นเบาหวานได้

หมายเหตุทางการแพทย์: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลและการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคได้ หากคุณมีอาการหรือความเสี่ยงข้างต้น ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเลือด และไม่ควรเริ่มหรือปรับยาเองโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์

← กลับไปดูบทความทั้งหมด