สิทธิบัตรทองกับโรคเบาหวาน: ดูแลอะไรได้บ้าง

ผู้ป่วยเบาหวานที่ใช้สิทธิบัตรทองได้รับการดูแลอะไรบ้าง ตั้งแต่ตรวจคัดกรอง ยา ไปจนถึงการตรวจภาวะแทรกซ้อน พร้อมวิธีใช้สิทธิให้คุ้มค่าและสิ่งที่ควรสอบถามหน่วยบริการ

ผู้ที่เป็นเบาหวานและใช้สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ หรือที่คนทั่วไปเรียกว่าบัตรทอง สามารถรับการตรวจวินิจฉัย การรักษา ยาตามบัญชียาหลักแห่งชาติ และการตรวจติดตามภาวะแทรกซ้อนได้ที่หน่วยบริการตามสิทธิ โดยมีสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) เป็นผู้ดูแลสิทธิ รายละเอียดบางอย่าง เช่น อุปกรณ์ที่ให้และขั้นตอนการส่งต่อ อาจต่างกันไปตามพื้นที่และหน่วยบริการ จึงควรตรวจสอบกับโรงพยาบาลหรือ สปสช. ก่อนเสมอ

บัตรทองคืออะไร และใครใช้สิทธิได้

หลักประกันสุขภาพแห่งชาติเป็นสิทธิการรักษาพยาบาลของคนไทยที่ไม่ได้อยู่ในระบบประกันสังคมหรือสวัสดิการข้าราชการ เมื่อลงทะเบียนแล้ว คุณจะมีหน่วยบริการประจำ ซึ่งมักเป็นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบล ศูนย์บริการสาธารณสุข หรือโรงพยาบาลชุมชนใกล้บ้าน หน่วยบริการนี้คือจุดเริ่มต้นของการดูแลเบาหวานเกือบทั้งหมด

หากไม่แน่ใจว่าตัวเองใช้สิทธิอะไร หรือหน่วยบริการประจำอยู่ที่ไหน สามารถตรวจสอบผ่านแอปพลิเคชันหรือช่องทางออนไลน์ของ สปสช. หรือโทรสายด่วน 1330

การดูแลเบาหวานที่สิทธิบัตรทองครอบคลุมโดยทั่วไป

รายการต่อไปนี้สรุปจากสิทธิประโยชน์ที่ สปสช. ประกาศไว้โดยทั่วไป รายละเอียดจริงขึ้นอยู่กับหน่วยบริการของคุณ

• การตรวจคัดกรองเบาหวานและความดันโลหิตสูงในผู้ใหญ่ตามเกณฑ์อายุและความเสี่ยงที่ สปสช. กำหนด
• การตรวจวินิจฉัย เช่น ตรวจน้ำตาลขณะอดอาหาร
• การตรวจติดตามผลการรักษา เช่น ตรวจค่าน้ำตาลสะสม A1C (HbA1c) ตามรอบนัด
• ยาเบาหวานที่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ รวมถึงอินซูลินเมื่อแพทย์เห็นว่าจำเป็น
• การตรวจภาวะแทรกซ้อนประจำปี เช่น ตรวจจอประสาทตา ตรวจการทำงานของไต และตรวจเท้า
• ความรู้เรื่องอาหาร การใช้ยา และการดูแลตัวเองจากทีมคลินิกเบาหวาน
• การส่งต่อไปโรงพยาบาลที่ใหญ่ขึ้นเมื่อมีภาวะแทรกซ้อนหรือต้องพบแพทย์เฉพาะทาง

ยาที่ไม่อยู่ในบัญชียาหลักแห่งชาติ หรือการรักษาที่เลือกนอกระบบสิทธิ อาจต้องจ่ายเอง ควรถามแพทย์หรือเภสัชกรทุกครั้งว่ายาที่ได้รับอยู่ในสิทธิหรือไม่ และถ้าย้ายที่อยู่หรือย้ายไปทำงานต่างจังหวัด ควรตรวจสอบหรือเปลี่ยนหน่วยบริการประจำให้ตรงกับที่อยู่ใหม่ เพื่อให้รับยาและมาตามนัดได้ต่อเนื่อง

ขั้นตอนการใช้สิทธิเมื่อเป็นเบาหวาน

• ไปที่หน่วยบริการประจำ พร้อมบัตรประชาชน
• รับการตรวจและวินิจฉัย เมื่อยืนยันว่าเป็นเบาหวาน มักได้รับการนัดเข้าคลินิกโรคเรื้อรัง
• มาตามนัดเพื่อตรวจเลือด รับยา และตรวจภาวะแทรกซ้อนตามรอบ
• หากต้องพบแพทย์เฉพาะทาง หน่วยบริการจะส่งตัวไปโรงพยาบาลที่รับต่อ ในบางพื้นที่ภายใต้นโยบาย 30 บาทรักษาทุกที่อาจไม่ต้องใช้ใบส่งตัว ควรตรวจสอบกับหน่วยบริการหรือ สปสช.
• ในกรณีฉุกเฉิน เช่น น้ำตาลต่ำจนหมดสติ ไปโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุดหรือโทร 1669 ได้ทันที

เครื่องตรวจน้ำตาลและแผ่นตรวจ

การตรวจน้ำตาลเองที่บ้านช่วยให้ควบคุมเบาหวานได้ดีขึ้นมาก แต่สิทธิในการรับเครื่องตรวจและแผ่นตรวจไม่ได้ให้กับทุกคนเหมือนกัน โดยทั่วไปจะเน้นกลุ่มที่จำเป็นต้องตรวจบ่อย เช่น ผู้ที่ใช้อินซูลินหลายครั้งต่อวัน เบาหวานชนิดที่ 1 หรือหญิงตั้งครรภ์ที่เป็นเบาหวาน หลักเกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงได้ ควรสอบถามคลินิกเบาหวานที่คุณรักษาอยู่ว่าคุณเข้าเกณฑ์หรือไม่

หากต้องซื้อเครื่องตรวจเอง ให้ถามเภสัชกรเรื่องราคาแผ่นตรวจระยะยาว เพราะค่าแผ่นตรวจคือค่าใช้จ่ายหลัก ไม่ใช่ตัวเครื่อง

ใช้สิทธิให้คุ้มค่า: เตรียมตัวก่อนพบแพทย์

เวลาตรวจในคลินิกเบาหวานมักสั้น การเตรียมข้อมูลไปให้พร้อมช่วยให้แพทย์ปรับการรักษาได้ตรงจุดมากขึ้น

• นำสมุดประจำตัวผู้ป่วยเบาหวานและผลตรวจครั้งก่อนไปทุกครั้ง
• นำบันทึกค่าน้ำตาลที่วัดเองที่บ้าน ทั้งก่อนและหลังอาหาร
• จดอาการผิดปกติ เช่น ใจสั่น เหงื่อออก ชาปลายเท้า หรือแผลที่หายช้า
• นำยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ รวมถึงอาหารเสริมและสมุนไพร ไปให้แพทย์หรือเภสัชกรดู
• ถามให้ชัดว่านัดครั้งหน้าจะตรวจอะไร และต้องงดอาหารหรือไม่

หมายเหตุ: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมายหรือทางการแพทย์ สิทธิประโยชน์ หลักเกณฑ์ และขั้นตอนอาจเปลี่ยนแปลงและแตกต่างกันตามพื้นที่ โปรดตรวจสอบกับหน่วยบริการของคุณหรือ สปสช. ที่สายด่วน 1330 และปรึกษาแพทย์ก่อนปรับเปลี่ยนการรักษา

← กลับไปดูบทความทั้งหมด