ภาวะแทรกซ้อน

เบาหวานกับความดันโลหิตสูง: ดูแลทั้งสองอย่างไร

4 นาทีในการอ่าน

แอป Glucoly — ค่า A1C โดยประมาณ บันทึกน้ำตาลในเลือด ข้อมูลเชิงลึกเฉพาะบุคคล และรายงาน PDF

เบาหวานกับความดันโลหิตสูงมักมาคู่กัน ทำไมจึงอันตรายต่อหัวใจ สมอง ไต และตา เป้าหมายความดันควรเป็นเท่าไร วัดความดันที่บ้านอย่างไรให้ถูก และลดเค็มแบบอาหารไทย

เบาหวานกับความดันโลหิตสูงพบร่วมกันบ่อย เพราะมีต้นเหตุร่วมกัน เช่น น้ำหนักเกิน ภาวะดื้ออินซูลิน การกินเค็ม และการขยับร่างกายน้อย เมื่อเป็นทั้งสองโรค ความเสี่ยงต่อโรคหัวใจ อัมพฤกษ์อัมพาต โรคไต และเบาหวานขึ้นตาจะสูงขึ้นมาก American Diabetes Association แนะนำให้คนเป็นเบาหวานส่วนใหญ่คุมความดันให้ต่ำกว่า 130/80 mmHg หากทำได้อย่างปลอดภัย การวัดความดันที่บ้านอย่างถูกวิธี ลดเค็ม และกินยาตามแพทย์สั่ง คือหัวใจของการดูแล

ทำไมเบาหวานกับความดันสูงจึงมักมาด้วยกัน

น้ำตาลที่สูงเป็นเวลานานทำให้หลอดเลือดแข็งและยืดหยุ่นน้อยลง ภาวะดื้ออินซูลินทำให้ร่างกายเก็บเกลือและน้ำไว้มากขึ้น และถ้าไตเริ่มเสื่อมจากเบาหวาน ความดันก็สูงขึ้นอีก ขณะที่ความดันสูงก็ทำให้ไตเสื่อมเร็วขึ้น กลายเป็นวงจรที่ส่งเสริมกัน ความดันสูงมักไม่มีอาการ วิธีเดียวที่จะรู้คือการวัดสม่ำเสมอ

ความดันสูงทำร้ายร่างกายคนเป็นเบาหวานอย่างไร

  • หัวใจ: หลอดเลือดหัวใจตีบ กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด และหัวใจล้มเหลว
  • สมอง: หลอดเลือดสมองตีบหรือแตก ทำให้เกิดอัมพฤกษ์อัมพาต
  • ไต: เริ่มจากมีไข่ขาวรั่วในปัสสาวะ จนอาจถึงไตวาย
  • ตา: เส้นเลือดที่จอตาเสียหายเร็วขึ้น เพิ่มโอกาสเบาหวานขึ้นตา

การคุมความดันให้ดีช่วยลดความเสี่ยงเหล่านี้ได้ชัดเจน คนเป็นเบาหวานจึงควรตรวจตาและตรวจปัสสาวะดูไข่ขาวอย่างน้อยปีละครั้ง อ่านเพิ่มเติมเรื่องเบาหวานขึ้นตา

เป้าหมายความดันสำหรับคนเป็นเบาหวาน

American Diabetes Association แนะนำว่าคนเป็นเบาหวานส่วนใหญ่ควรมีความดันต่ำกว่า 130/80 mmHg หากทำได้โดยไม่เกิดผลเสีย แนวทางเวชปฏิบัติของไทยก็ใช้เป้าหมายในทำนองเดียวกัน แต่ผู้สูงอายุ ผู้ที่มีโรคร่วม หรือผู้ที่เวียนหัวง่ายเมื่อลุกยืนอาจมีเป้าหมายต่างออกไป แพทย์จะกำหนดเป้าหมายให้เหมาะกับคุณ

วัดความดันที่บ้านอย่างไรให้ถูกวิธี

ค่าที่วัดที่บ้านช่วยให้แพทย์เห็นภาพจริงมากกว่าการวัดครั้งเดียวที่โรงพยาบาล ควรเลือกเครื่องแบบพันต้นแขนที่ผ่านการรับรองความแม่นยำ ไม่ใช่แบบข้อมือ และผ้าพันแขนต้องพอดีกับรอบแขน

  • งดกาแฟ ชา และบุหรี่ 30 นาทีก่อนวัด
  • นั่งพักบนเก้าอี้มีพนักพิง 5 นาที เท้าวางราบ ไม่ไขว่ห้าง
  • วางแขนบนโต๊ะให้ผ้าพันแขนอยู่ระดับหัวใจ ไม่พันทับเสื้อหนา
  • ไม่พูดคุยระหว่างวัด
  • วัด 2 ครั้ง ห่างกัน 1 นาที แล้วจดทั้งสองค่า
  • วัดตอนเช้าก่อนกินยาและตอนเย็น ในเวลาใกล้เคียงกันทุกวัน
  • นำบันทึกไปให้แพทย์ดูในวันนัด ไม่ปรับยาเองจากค่าที่วัดได้

ลดเค็มและปรับชีวิตประจำวันแบบไทย ๆ

โซเดียมคือตัวการหลักที่ทำให้ความดันสูง องค์การอนามัยโลกแนะนำให้กินโซเดียมไม่เกิน 2,000 มิลลิกรัมต่อวัน หรือประมาณเกลือ 5 กรัม (ไม่ถึง 1 ช้อนชา) รวมที่แฝงในเครื่องปรุงด้วย อาหารไทยหลายจานจึงเกินได้ในมื้อเดียว

  • ชิมก่อนปรุง ลดน้ำปลา ซีอิ๊ว ซอสปรุงรส และผงชูรส
  • ถามแพทย์ก่อนใช้เกลือหรือซอสสูตรลดโซเดียม บางชนิดใช้โพแทสเซียมแทน ซึ่งอาจอันตรายเมื่อใช้ยากลุ่ม ACE inhibitor หรือ ARB หรือเมื่อไตทำงานลดลง
  • จิ้มน้ำจิ้มแต่น้อย และระวังปลาร้า กะปิ ปลาเค็ม ไข่เค็ม ของหมักดอง
  • บะหมี่กึ่งสำเร็จรูปใส่เครื่องปรุงครึ่งซอง และไม่ซดน้ำจนหมด
  • ก๋วยเตี๋ยวหรือแกง กินน้ำซุปให้น้อยลง

อาหารแบบแดช (DASH) เน้นผัก ธัญพืชไม่ขัดสี ถั่ว ปลา และนมไขมันต่ำ ปรับเป็นอาหารไทยได้ เช่น ข้าวกล้องกับต้มจืด ปลานึ่งที่ลดน้ำปลา แกงเลียง และผักลวกจิ้มน้ำพริกไม่เค็มจัด โดยคุมปริมาณข้าวและเลือกผลไม้หวานน้อย ดูเพิ่มเติมที่อาหารตามสั่งและสตรีทฟู้ดสำหรับคนเป็นเบาหวาน

  • ออกกำลังกาย เช่น เดินเร็ว ปั่นจักรยาน สม่ำเสมอเกือบทุกวัน
  • ลดน้ำหนักถ้าน้ำหนักเกิน แม้ลดได้เล็กน้อยก็ช่วยได้
  • งดสูบบุหรี่ และลดเหล้าเบียร์

ยาลดความดัน และอาการที่ต้องรีบไปโรงพยาบาล

หลายคนต้องใช้ยาลดความดันร่วมกับการปรับพฤติกรรม แพทย์จะเลือกยาตามสภาพร่างกายของแต่ละคน ถ้ามีไข่ขาวรั่วในปัสสาวะ แพทย์มักเลือกยากลุ่ม ACE inhibitor หรือ ARB เพราะช่วยชะลอไตเสื่อม และอาจนัดตรวจเลือดดูการทำงานของไต ห้ามหยุดหรือลดยาเองแม้ความดันจะปกติแล้ว ถ้ามีผลข้างเคียง เช่น ไอแห้ง ๆ หรือเวียนหัว ให้ปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกร

ถ้าความดันสูงมาก ร่วมกับปวดหัวรุนแรง เจ็บหน้าอก แขนขาอ่อนแรง ปากเบี้ยว พูดไม่ชัด หรือตามัวทันที อย่ารอวัดซ้ำหรือกินยาเพิ่มเอง ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที

Glucoly ช่วยให้คุณบันทึกความดันโลหิตคู่กับค่าน้ำตาลก่อนและหลังอาหาร ยา อินซูลิน และน้ำหนัก ใส่โน้ตได้ ตั้งเตือนเวลาวัดและกินยา แล้วดูแนวโน้มย้อนหลัง 7–90 วัน กรอกเองหรือซิงก์จาก Apple Health บน iPhone ดาวน์โหลดฟรีพร้อมบันทึกได้ไม่จำกัด ส่วนค่า A1C โดยประมาณและรายงานแบบละเอียดอยู่ใน Glucoly Premium

ดาวน์โหลด Glucoly

หมายเหตุทางการแพทย์: บทความนี้จัดทำขึ้นเพื่อให้ข้อมูลเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์และไม่สามารถใช้วินิจฉัยโรคได้ เป้าหมายความดันและการเลือกยาเป็นไปตามที่แพทย์ของคุณกำหนด ไม่ควรเริ่ม หยุด หรือปรับยาเองโดยไม่มีคำแนะนำจากแพทย์

← กลับไปดูบทความทั้งหมด

บทความที่เกี่ยวข้อง

จดหมายข่าวรายสัปดาห์

รับเคล็ดลับดูแลเบาหวานทางอีเมลทุกสัปดาห์

เคล็ดลับและคู่มือที่ใช้ได้จริงสำหรับควบคุมน้ำตาลในเลือด ไม่มีสแปม ยกเลิกได้ทุกเมื่อ

เริ่มดูแลเบาหวานของคุณตั้งแต่วันนี้

ร่วมกับผู้ใช้กว่า 100,000 คนที่ดูแลเบาหวานได้อย่างชาญฉลาดขึ้นด้วย Glucoly ดาวน์โหลดฟรีทั้ง iOS และ Android